vrijdag 7 september 2007

Russische Proton M stort neer


Slechts enkele minuten na diens lancering is bij de Russische lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan een Proton-raket neergestort, nadat het fout ging met de tweede trap van de raket. Aan boord was een Japanse communicatiesatelliet. Het is al de vierde keer in tien jaar tijd dat een commerciƫle Proton-lancering misgaat. Sinds '97 was het al drie keer misgegaan tijdens een commerciƫle lancering, maar nooit was het van deze omvang. In '97, 2002 en 2006 was namelijk steeds de bovenste trap de boosdoener, wanneer de raket zich al ver buiten de aardatmosfeer bevond.

De lancering werd geregeld door de organisatie International Launch Services (ILS), die tot voor kort zowel Amerikaanse Atlas- als Russische Proton M-raketten lanceerde. Tegenwoordig worden door ILS alleen nog Proton M-raketten gelanceerd. Dat is eigenlijk vreemd, aangezien de Atlas veel betrouwbaarder bleek. Deze heeft in zijn tijd voor ILS geen ongelukken gehad.

De raket steeg 0.43 uur vannacht, zoals gewoonlijk met veel gedonder, op. Het lanceerteam had toen nog zeven uren voor de boeg voor de satelliet in de goede omloopbaan zou zijn. Om die baan te bereiken moet de bovenste trap namelijk een aantal keren ontbranden. Juist daarbij ging het in '97, 2002 en 2006 fout. De motor ontbrandde toen niet altijd, waardoor de satellieten vaak in een verkeerde omloopbaan kwamen en onbruikbaar werden. Door aanpassingen waren de vluchten sinds de fout in 2006 allemaal succesvol verlopen.

De Proton schoot de heldere, schemerige lucht in boven de steppes van Kazachstan. Alles leek perfect te gaan. Tot het moment dat de brandstof van de eerste trap op was en die trap zich los moest maken. Normaal gesproken zouden de vier motoren van de tweede trap meteen moeten ontbranden om de reis te vervolgen, terwijl de eerste trap terug naar de aarde zou vallen. Dit gebeurde al jaren zonder problemen. Normaal gesproken zorgt het op lanceerbeelden voor prachtige plaatjes van oplichtende rook wanneer de eerste trap wegvalt, maar deze keer zag het er niet zo best uit.

"Ik heb net gehoord van de lanceerbasis in Bajkonoer dat we een probleem hebben ondervonden met de motoren van de tweede trap. Klaarblijkelijk zijn ze niet ontbrand", vertelde Greg Gilmore, namens ILS, enkele minuten na het voorval. "We hebben nu dus een anomalie gevonden waarvan we meer moeten weten."

Zonder de ontbranding van de tweede trap was de raket gedoemd terug te storten naar de aarde. Het gevaarte, dat volgeladen was met giftige brandstoffen, stortte zo'n 50 kilometer ten zuidoosten van de Kazachstaanse stad Dzhezkazgan neer, volgens Russische nieuwsdiensten.

Het ging dus faliekant mis met de tweede trap. De laatste keer dat dit gebeurde was acht jaar geleden, toen een door de Russische overheid opgezette lancering mislukte. Dit bleek achteraf te komen door slecht werk van de werknemers en schade aan de motoren. ILS had echter nog nooit problemen gehad met de onderste trappen van de Proton.

De satelliet, de Japanse communicatiesatelliet JCSAT 11 van de Japanse firma JSAT, ging vanzelfsprekend bij de ongelukkige landing verloren. De satelliet was gebouwd door Lockheed Martin en zou een baan aannemen op 36.000 kilometer hoogte, waar hij communicatieservices zou bieden voor Japan, de Aziatisch-Pacifische regio en Hawaii. Dat er een vervangende satelliet komt, is waarschijnlijk. Alle schade wordt namelijk zoals altijd gedekt door de verzekering.

Ten gevolge van het ongeluk en de daarbij gepaard gaande vernietiging van de raket en satelliet, worden alle geplande Proton-vluchten tot onbepaalde tijd uitgesteld. ILS heeft te kennen gegeven een volledig onderzoek te starten naar het ongeluk met de raket. Hopelijk gaat het in de toekomst weer beter.

Bron: Spaceflight Now

Geen opmerkingen: